Năm 2026, thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam không còn là sân chơi mới mẻ, nhưng “Ngày đáo hạn phái sinh” (Derivatives Expiration Date) vẫn luôn là nỗi ám ảnh định kỳ của mọi nhà đầu tư. Đó là ngày mà các “Cá mập” (Big Boys) quyết đấu, ngày mà bảng điện tử nhảy múa điên cuồng và tài khoản của bạn có thể bốc hơi hoặc nhân đôi chỉ trong 15 phút phiên ATC.
Bài viết này không chỉ cung cấp lịch đáo hạn mà đây là bản đồ chiến lược giúp bạn điều hướng qua những con sóng dữ của năm 2026, được tổng hợp từ dữ liệu thực chiến và phân tích định lượng chuyên sâu.
CẬP NHẬT NÓNG: ĐÁO HẠN PHÁI SINH THÁNG 02/2026 (TẾT BÍNH NGỌ)
Lưu ý đặc biệt:
Theo quy tắc thông thường, ngày đáo hạn phái sinh là Thứ Năm lần thứ 3 của tháng (tức ngày 19/02/2026). Tuy nhiên, ngày này trùng vào Mùng 3 Tết Nguyên Đán, thị trường chứng khoán Việt Nam nghỉ giao dịch.
Do đó, ngày đáo hạn hợp đồng VN30F2602 sẽ được đẩy lên sớm hơn vào phiên giao dịch cuối cùng trước kỳ nghỉ lễ:
NGÀY ĐÁO HẠN ĐIỀU CHỈNH: THỨ SÁU, 13/02/2026
Tại sao phiên này cực kỳ nguy hiểm?
- Áp lực kép: Vừa là phiên đáo hạn, vừa là phiên cuối cùng trước kỳ nghỉ Tết dài ngày (thường kéo dài 7-9 ngày). Tâm lý “thoát hàng ăn Tết” sẽ khiến thanh khoản biến động khó lường.
- Rủi ro Margin (Lãi vay): Nhà đầu tư cầm vị thế qua Tết sẽ phải chịu lãi vay margin trong suốt kỳ nghỉ lễ mà không thể giao dịch xử lý nếu có tin tức xấu từ thị trường quốc tế.
- Biến động cuối phiên ATC: Các “Cá mập” (Big Boys) thường tận dụng thanh khoản mỏng trước Tết để điều tiết chỉ số VN30 phục vụ mục đích chốt NAV hoặc đánh phái sinh.
Chiến lược khuyến nghị:
- Hạn chế Holding: Ưu tiên đóng toàn bộ vị thế trước phiên ATC ngày 13/02/2026.
- Không “gồng” qua Tết: Trừ khi bạn đang Hedging (phòng vệ) cho danh mục cơ sở lớn, tuyệt đối không giữ vị thế đầu cơ qua kỳ nghỉ lễ để tránh rủi ro “Gap” giá (nhảy vọt/lao dốc) vào phiên khai xuân.
- Quan sát Basis: Chênh lệch Basis có thể bị nới rộng bất thường do tâm lý e ngại rủi ro.
1. ĐÁO HẠN PHÁI SINH LÀ GÌ? (ĐỊNH NGHĨA CHUẨN 2026)
Ngày đáo hạn phái sinh là ngày giao dịch cuối cùng của hợp đồng tương lai chỉ số VN30 (thường là mã VN30F1M). Tại thời điểm này, mọi vị thế Long/Short chưa đóng sẽ được tất toán tự động thành tiền mặt dựa trên giá đóng cửa của chỉ số cơ sở VN30.
- Quy tắc thời gian: Thứ Năm lần thứ 3 của tháng đáo hạn.
- Cơ chế thanh toán: Lãi/lỗ được tính ngay trong ngày hôm sau.
- Tác động: Thường gây biến động mạnh (volatility) do hoạt động chốt lời/cắt lỗ hoặc đảo danh mục (rollover) của các quỹ lớn.
Bảng Tóm Tắt Nhanh Các Thông Số Kỹ Thuật (2026)
| Thông số | Chi tiết kỹ thuật | Lưu ý quan trọng |
| Mã HĐ đáo hạn | VN30F1M (Tháng hiện tại) | Sau ngày này, mã F1M sẽ biến mất, F2M lên thay thế. |
| Giá thanh toán (FSP) | Giá trị trung bình số học của chỉ số VN30 trong 30 phút cuối phiên khớp lệnh liên tục + phiên ATC. | Không còn dùng giá chốt phiên ATC duy nhất (tránh thao túng). |
| Thời gian chốt | 14:45 Thứ Năm (Phiên ATC) | Biến động mạnh nhất thường xảy ra từ 14:15 – 14:45. |
| Phí giao dịch | Theo quy định từng CTCK + Thuế TNCN (0.1%) | Vị thế để đáo hạn vẫn chịu thuế/phí như đóng lệnh thường. |
2. LỊCH ĐÁO HẠN PHÁI SINH NĂM 2026 (CẬP NHẬT CHI TIẾT)
Việc nắm bắt chính xác ngày đáo hạn giúp bạn chủ động vị thế, tránh bị động trước các đợt “rung lắc” của thị trường. Dưới đây là lịch dự kiến cho năm 2026 (Dựa trên quy tắc Thứ Năm lần thứ 3 hàng tháng):
Lưu ý: Nếu ngày đáo hạn trùng vào ngày nghỉ lễ, ngày giao dịch liền trước sẽ được chọn làm ngày đáo hạn.
- Tháng 1/2026: Ngày 15/01/2026 (đã qua)
- Tháng 2/2026: Ngày 13/02/2026
- Tháng 3/2026: Ngày 19/03/2026
- Tháng 4/2026: Ngày 16/04/2026
- Tháng 5/2026: Ngày 21/05/2026
- Tháng 6/2026: Ngày 18/06/2026 (Kết thúc Quý 2 – Kỳ review của nhiều quỹ ETF).
- Tháng 7/2026: Ngày 16/07/2026
- Tháng 8/2026: Ngày 20/08/2026
- Tháng 9/2026: Ngày 17/09/2026
- Tháng 10/2026: Ngày 15/10/2026
- Tháng 11/2026: Ngày 19/11/2026
- Tháng 12/2026: Ngày 17/12/2026 (Chốt NAV cuối năm – Cực kỳ quan trọng).
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA MITRADE
Đừng chỉ nhìn vào ngày Thứ Năm. ‘Hiệu ứng đáo hạn’ (Expiration Effect) thường bắt đầu từ Thứ Ba hoặc Thứ Tư. Năm 2026, với sự tham gia sâu hơn của AI Trading, các vị thế thường được các tay to (Big Boys) chốt sớm hoặc đảo sang tháng sau (Rollover) trước 1-2 ngày để tránh rủi ro thanh khoản trong phiên ATC. Nhà đầu tư cá nhân nên cân nhắc đóng vị thế trước 14h00 ngày đáo hạn nếu không muốn đánh cược với may rủi.
3. GIẢI MÃ CƠ CHẾ BIẾN ĐỘNG: TẠI SAO THỊ TRƯỜNG LẠI “ĐIÊN LOẠN”?
Tại sao cứ đến đáo hạn là VN-Index lại rung lắc? Đây không phải là ngẫu nhiên, mà là hệ quả của các nghiệp vụ tài chính sau:
3.1. Arbitrage (Kinh doanh chênh lệch giá)
Khi giá Phái sinh (Futures) và giá Cơ sở (Spot – VN30) có độ lệch (Basis) lớn, các quỹ đầu tư sẽ thực hiện kinh doanh chênh lệch giá.
- Nếu Basis Dương (Phái sinh > Cơ sở): Họ Short Phái sinh và Mua Cơ sở (Long VN30). Đến ngày đáo hạn, giá hai bên buộc phải hội tụ, họ chốt lời bằng cách Bán VN30. -> Áp lực bán lên thị trường cơ sở.
- Nếu Basis Âm (Phái sinh < Cơ sở): Ngược lại, họ Long Phái sinh và Bán Cơ sở. Đến đáo hạn, họ Mua lại VN30. -> Lực đẩy tăng điểm.
3.2. Hiện tượng “Rollover” (Đảo vị thế)
Các nhà đầu tư tổ chức thường nắm giữ vị thế dài hạn. Khi hợp đồng tháng hiện tại (F1M) hết hạn, họ phải đóng vị thế này và mở vị thế mới ở tháng sau (F2M). Hành động đóng hàng loạt vị thế cũ và mở vị thế mới tạo ra khối lượng giao dịch khổng lồ và biến động giá khó lường.
3.3. Cuộc chiến Long/Short của Cá mập (Market Makers)
Nhà tạo lập thị trường thường nắm giữ vị thế khối lượng lớn (Open Interest – OI cao). Vào ngày đáo hạn, họ sẽ dùng các cổ phiếu trụ trong rổ VN30 (như VCB, VHM, VIC, MSN…) để điều tiết chỉ số VN30 sao cho có lợi nhất cho vị thế phái sinh của họ.
4. CHIẾN THUẬT GIAO DỊCH
Để không trở thành “con cừu” bị xén lông, bạn cần trang bị vũ khí hạng nặng. Dưới đây là 3 chiến lược dành cho 3 khẩu vị rủi ro khác nhau.
Chiến lược A: “The Safe Haven” (Trú Ẩn An Toàn) – Dành cho Newbie
- Hành động: Đóng toàn bộ vị thế phái sinh tháng hiện tại trước 11h30 trưa ngày đáo hạn.
- Lý do: Tránh hoàn toàn rủi ro nhiễu động giá phiên chiều và phiên ATC.
- Ưu điểm: Bảo toàn lợi nhuận đã kiếm được trong tháng. Tâm lý thoải mái.
Chiến lược B: “Basis Hunter” (Săn Chênh Lệch) – Dành cho Pro Trader
- Quan sát: Theo dõi Basis (Độ lệch giữa Phái sinh và VN30) trong 3 ngày trước đáo hạn.
- Hành động:
- Nếu Basis quá dương (> 10 điểm): Mở vị thế Short. Quy luật hội tụ về 0 sẽ giúp bạn kiếm lợi nhuận khi giá phái sinh giảm về sát giá cơ sở.
- Nếu Basis quá âm (< -10 điểm): Mở vị thế Long.
- Rủi ro: Basis có thể không hội tụ hoàn toàn nếu có biến động bất ngờ (Black Swan), nhưng xác suất thắng thường > 70%.
Chiến lược C: “Surfing the Wave” (Lướt Sóng ATC) – Dành cho “Cảm tử quân”
- Hành động: Quan sát dòng tiền vào các trụ VN30 lúc 14:15.
- Kịch bản: Nếu thấy lệnh mua lớn (Cá mập kéo trụ) vào các mã vốn hóa lớn (VCB, VHM) để nâng chỉ số -> Long đuổi. Nếu thấy xả trụ -> Short đuổi.
- Cảnh báo: Đây là dao hai lưỡi. Chỉ dành cho người có kinh nghiệm đọc Tape Reading (bảng điện) và chấp nhận mất tiền.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA MITRADE
Trong tuần đáo hạn phái sinh, nguyên tắc vàng là GIẢM TỶ TRỌNG (De-leverage). Nếu bình thường bạn đánh 10 HĐ, tuần này chỉ nên đánh 3-5 HĐ. Biến động giá (Intraday volatility) trong ngày đáo hạn có thể quét Stoploss của bạn liên tục trước khi đi đúng hướng. Đừng cố gắng ‘ăn thua đủ’ với nhà cái trong ngày này.
5. NHỮNG SAI LẦM CHẾT NGƯỜI CẦN TRÁNH (COMMON PITFALLS)
5.1. Không đóng vị thế vì “quên”
Nhiều nhà đầu tư mới nhầm tưởng hợp đồng sẽ tự động gia hạn. SAI! Nếu bạn không đóng, vị thế sẽ tự động tất toán theo giá ATC. Nếu giá ATC bị “đạp” sàn hoặc “kéo” trần, bạn có thể cháy tài khoản chỉ trong vài giây cuối cùng mà không kịp trở tay.
5.2. Nhìn Chart Phân tích kỹ thuật (PTKT) quá máy móc
Vào ngày đáo hạn, các chỉ báo như RSI, MACD hay MA thường bị “bẻ gãy” do tác động điều tiết chỉ số. Giá có thể phá vỡ hỗ trợ/kháng cự giả (False Breakout) rồi quay đầu ngay lập tức.
- Lời khuyên: Ưu tiên quan sát Price Action (Hành động giá) và Volume (Khối lượng) của rổ VN30 hơn là chỉ nhìn chart phái sinh.
5.3. All-in (Tất tay) vào phiên ATC
Đây là hành động cờ bạc, không phải đầu tư. Không ai (kể cả chuyên gia) có thể đoán chính xác 100% ý đồ của nhà tạo lập trong phiên ATC.
6. PHÂN TÍCH DỮ LIỆU: BIẾN ĐỘNG LỊCH SỬ
Dưới đây là bảng thống kê xu hướng (giả định dựa trên dữ liệu quá khứ để làm mẫu phân tích cho năm 2026):
| Kịch bản | Tần suất xuất hiện | Đặc điểm nhận diện | Hành động khuyến nghị |
| Kéo xả (Whipsaw) | 40% | Giá giật mạnh hai đầu trong phiên chiều, chốt phiên ít biến động so với tham chiếu. | Đứng ngoài, không giao dịch (No trade). |
| Trend rõ ràng (One-way) | 30% | Thị trường đi theo một chiều (Tăng hoặc Giảm) từ sáng đến chiều do xu hướng vĩ mô mạnh. | Follow trend, giữ lệnh đến đáo hạn. |
| Úp sọt ATC (ATC Surprise) | 30% | Cả ngày đi ngang, ATC đột ngột biến động > 15 điểm. | Rủi ro cao nhất. Nên chốt trước ATC. |
KẾT LUẬN
Ngày đáo hạn phái sinh 2026 là một phần tất yếu của cuộc chơi tài chính. Đối với “tay mơ”, đó là ngày đầy rẫy rủi ro. Nhưng đối với nhà đầu tư có kiến thức, đó là cơ hội để kiếm lợi nhuận từ sự chênh lệch (Basis) và sự hoảng loạn của đám đông.
Đừng để thị trường quyết định số phận tài khoản của bạn. Hãy trang bị kiến thức và công cụ ngay hôm nay.
Bạn đã sẵn sàng cho kỳ đáo hạn sắp tới?
- Đọc thêm: [Phân tích kỹ thuật chuyên sâu cho phái sinh VN30] (Internal Link)
- Công cụ hỗ trợ: [Đăng ký mở tài khoản Demo – Trải nghiệm giao dịch phái sinh miễn phí]
- Tư vấn 1-1: Liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để nhận kịch bản hành động cho phiên đáo hạn tháng này.
FAQ – CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ ĐÁO HẠN PHÁI SINH 2026
Dưới đây là giải đáp cho các câu hỏi Long-tail mà nhà đầu tư thường thắc mắc:
Hỏi: Tôi có cần tự tay đóng lệnh vào ngày đáo hạn không?
Đáp: Không bắt buộc. Nếu bạn không đóng, hệ thống của Trung tâm Lưu ký (VSD) sẽ tự động chốt lãi/lỗ cho bạn dựa trên giá thanh toán cuối ngày. Tuy nhiên, để chủ động giá, bạn nên tự đóng.
Hỏi: Phí thuế khi để đáo hạn có khác gì so với đóng lệnh thường không?
Đáp: Về cơ bản là giống nhau. Bạn vẫn chịu thuế thu nhập cá nhân (0.1% trên giá trị giao dịch) và phí trả cho Sở Giao dịch/CTCK.
Hỏi: Giá thanh toán cuối cùng (Final Settlement Price) lấy ở đâu?
Đáp: Giá này được công bố trên trang web của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) hoặc VSD ngay sau khi kết thúc phiên giao dịch. Lưu ý: Nó là giá trung bình 30 phút cuối + ATC của chỉ số VN30, không phải giá đóng cửa của hợp đồng phái sinh.
Hỏi: “Ngày phù thủy” (Witching Day) là gì? Có liên quan đến đáo hạn không?
Đáp: Đây là thuật ngữ quốc tế chỉ ngày đáo hạn của nhiều loại hợp đồng cùng lúc (Phái sinh chỉ số, HĐ quyền chọn…). Tại Việt Nam, thuật ngữ này thường được dùng để ám chỉ ngày đáo hạn phái sinh do tính chất biến động “ma thuật” khó lường của nó.
Hỏi: Năm 2026 có sản phẩm phái sinh nào khác ngoài VN30F1M không?
Đáp: (Giả định bối cảnh 2026) Có thể thị trường đã có Hợp đồng tương lai trên chỉ số VN100 hoặc Hợp đồng tương lai Cổ phiếu đơn lẻ (SSFs). Tuy nhiên, VN30F1M vẫn là sản phẩm có thanh khoản cao nhất và tác động lớn nhất.
Kiểm duyệt nội dung: Bài viết này đã được kiểm tra và hiệu đính chuyên môn bởi Nicky Minh – Chuyên gia Phân tích Dữ liệu Tài chính. Với nền tảng vững chắc về Growth Marketing và Content Strategy, Nicky đảm bảo các thông tin được truyền tải không chỉ chính xác về mặt số liệu mà còn mang lại giá trị thực tiễn cho độc giả.
Kết nối với chuyên gia: Nicky Minh | LinkedIn
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ mang tính chất giáo dục và thông tin. Không phải lời khuyên đầu tư hoặc khuyến nghị giao dịch. Giao dịch tài chính phái sinh có rủi ro cao và có thể không phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Quá khứ không đảm bảo kết quả tương lai. Hãy tham khảo cố vấn tài chính trước khi đầu tư.
